بر مؤمن لازم است که بسیار دعا کند
خداوند متعال میفرماید:
«یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً» (فجر 27)
(ای روح آرامش یافته! * خوشنود و پسندیده به سوی پروردگارت بازگرد).
نفس مطمئنه، همان نفسی است که در آن ایمان ساکن شده و قرار گرفته و با آن آرامش یافته است. این نفسها، نفسهای انبیا و اوصیا، و اولیای الهی یعنی کسانی که به ایشان ع ایمان آوردند و آنها را یاری دادند، میباشد. در مقابلِ نفسهای مطمئنه، نفسهای مضطربه (ناآرام) قرار دارد؛ نفسهای مؤمنینی که درون آنها پارهای از شک هر چند کم، وارد میشود. در این نفسها ایمان ساکن شده است اما مستقر نیست؛ چرا که پارهای از شک درون آنها باقی است. ایمان به این نفسها وارد شده است اما یا به فضل خداوند این ایمان باقی میماند و یا شک و ظلمت در آنها رو به فزونی میگذارد تا جایی که ایمان و نور از آنها خارج شود، که در این صورت در ناآرامیهای تاریکی باقی میمانند، بدون آرام و قرار. این نفسها «اَوْ کَظُلُمَاتٍ فِی بَحْرٍ لُّجِّیٍّ یَغْشَاهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ یَرَاهَا وَمَن لَّمْ یَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ» (نور 40) (یا همانند تاریکیهایی است در دریایی ژرف که موجش فرو پوشد و بر فراز آن موجی دیگر و بر فرازش ابری است تیره، تاریکیهایی برفراز یکدیگر، آن گونه که اگر دست خود بیرون آرد، آن را نتواند دید و آن که خدا راهش را به نوری روشن نکرده باشد، هیچ نوری فرا راه خویش نیابد). به این ترتیب روشن شد که این سخن خداوند متعال «وَهُوَ الَّذِیَ أَنشَأَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الآیَاتِ لِقَوْمٍ یَفْقَهُونَ» (انعام 98) (و او است خداوندی که شما را از یک تن بیافرید. سپس شما را قرارگاهی است و و دیعتجایی است. آیات را برای آنان که میفهمند به تفصیل بیان کردهایم) یعنی ایمان پایدار و به ودیعه نهاده شده. اما در این سخن خداوند متعال «وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللهِ رِزْقُهَا وَیَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا کُلٌّ فِی کِتَابٍ مُّبِینٍ» (هود 6) (هیچ جنبندهای روی زمین نیست جز آنکه روزیاش بر عهدهی خدا است، و موضع و مکانش را میداند؛ زیرا همه در کتابی مبین آمده است)، منظور خداوند متعال از «مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا» نفْسها است. هر انسان مؤمن باید بسیار دعا کند تا ایمانش مستقر شود تا نفسش مطمئنه گردد.