فتنه و آزمایش گوساله در دوران چهل سالهی سرگردانی بنی اسرائیل در صحرای سینا رخ داد و عقوبتی برای تمرّد و سرپیچی آنها از فرامین الهی و اصلاحی برای فسادی بود که در نفسهایشان ریشه دوانیده بود. خداوند سبحان و متعال سی شب با موسی ع وعده نمود و سپس ده شب به آن افزود؛ چنانکه میفرماید: «وَ واعَدْنا مُوسی ثَلاثینَ لَیْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ میقاتُ رَبِّهِ» (اعراف 142)(و سی شب با موسی وعده نهادیم و آن را با ده شب دیگر تمام کردیم تا وعدهی دیدار پروردگارش (به چهل شب) کامل شد).
البته این طور نیست که خداوند به اینکه میقات چهل شب میباشد ناآگاه باشد و یا اینکه او سبحان و متعال به موسی ع دروغ گفته باشد؛ پاک و منزه است او، بسیار برتر از چنین ظنّیاتی است (سبحانه و تعالی علوّاً کبیراً). حق تعالی با موسی ع سی شب وعده گذاشت و ده شب بعدی برای کامل نمودن چهل شب منوط بر مسألهای دیگر بود که پس از آن اتفاق بیفتد؛ مانند دعا، صدقه یا هر عملی که موسی ع به آن اقدام نماید، و یا تقصیر و کوتاهی که از جماعتی بنی اسرائیل سر بزند تا با ده شب دیگر با غایب شدن موسی مجازات شوند؛ البته در علم خدا مشخص بود که موسی ع چهل شب غیبت میکند اما در لوح محو و اثبات چنین مکتوب شده بود که موسی سی شب غیبت میکند و اگر فلان کار از موسی ع یا بنی اسرائیل سر بزند، با ده شب دیگر که بر آن افزوده اضافه میشود، تمام میگردد. حق تعالی میفرماید: «یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ» (رعد 39)(خداوند هر آنچه را بخواهد محو یا اثبات میکند؛ و امّ الکتاب نزد او است).
این به مانند دعایی از سوی هر یک از ما میباشد تا خداوند بلایی را از او دفع کند و یا به هر شکل که بخواهد رحمتش را روزیاش گرداند؛ که اگر در امور تغییر و تبدیلی نباشد دعا کردن عملی باطل، لغو و بیهوده خواهد بود که هیچ نفعی دربر نخواهد داشت؛ اما خداوند سبحان مقادیر را تقدیر میفرماید، و دستانش گشوده است تا بر هر که اراده فرماید گشایش حاصل و هر گونه بخواهد فقر و تنگدستی حاصل نماید، که او حکم کنندهترینِ حکم کنندگان است. این همان «بِدا» حقِ مبین در ذکر حکیم است که افراد جاهل و ناآگاه منکرش میشوند و میگویند: خداوند در هیچ کاری دخالت نمیکند، و در گفتاری همچون گفتار یهود، دستان خداوند را بسته قلمداد میکنند !
منبع :
کتاب فتنه گوساله ، سید احمد الحسن (ع) ، جلد1 ص 54-55
